Vayaviya Samhita

॥ श्रीगणेशाय नमः॥ ६५.० ॥

|| shrIgaNeshAya namaH

श्रीगौरीशङ्कराभ्यां नमः॥ ६५.०-२ ॥

shrIgaurIsha~NkarAbhyAM namaH

श्रीशिवमहापुराणम् ॥ ७.२.३०. त्रिंशोऽध्यायः ।शैवानां काम्यकर्मवर्णनम् ।तत्रादौ शिवयोः पार्श्वे दक्षिणे वामतः क्रमात् ।गन्धाद्यैरर्चयेत् पूर्वं देवौ हेरम्बषण्मुखौ॥ ६५.१ ॥

shrIshivamahApurANam || 7\.2\.30\. triMsho.adhyAyaH | shaivAnAM kAmyakarmavarNanam | tatrAdau shivayoH pArshve dakShiNe vAmataH kramAt | gandhAdyairarchayet pUrvaM devau herambaShaNmukhau

ततो ब्रह्माणि परित ईशानादि यथाक्रमम् ।सशक्तिकानि सद्यान्तं प्रथमावरणे यजेत्॥ ६५.२ ॥

tato brahmANi parita IshAnAdi yathAkramam | sashaktikAni sadyAntaM prathamAvaraNe yajet

षडङ्गान्यपि तत्रैव हृदयादीन्यनुक्रमात् ।शिवस्य च शिवायाश्च वाह्नेयादि समर्चयेत्॥ ६५.३ ॥

ShaDa~NgAnyapi tatraiva hR^idayAdInyanukramAt | shivasya cha shivAyAshcha vAhneyAdi samarchayet

तत्र वामादिकान् रुद्रानष्टौ वामादिशक्तिभिः ।अर्चयेद्वा न वा पश्चात्पूर्वादिपरितः क्रमात्॥ ६५.४ ॥

tatra vAmAdikAn rudrAnaShTau vAmAdishaktibhiH | archayedvA na vA pashchAtpUrvAdiparitaH kramAt

प्रथमावरणं प्रोक्तं मया ते यदुनन्दन ।द्वितीयावरणं प्रीत्या प्रोच्यते श्रद्धया शृणु॥ ६५.५ ॥

prathamAvaraNaM proktaM mayA te yadunandana | dvitIyAvaraNaM prItyA prochyate shraddhayA shR^iNu

अनन्तं पूर्वदिक्पत्रे तच्छक्तिं तस्य वामतः ।सूक्ष्मं दक्षिणदिक्पत्रे सह शक्त्या समर्चयेत्॥ ६५.६ ॥

anantaM pUrvadikpatre tachChaktiM tasya vAmataH | sUkShmaM dakShiNadikpatre saha shaktyA samarchayet

ततः पश्चिमदिक्पत्रे सह शक्त्या शिवोत्तमम् ।तथैवोत्तरदिक्पत्रे चैकनेत्रं समर्चयेत्॥ ६५.७ ॥

tataH pashchimadikpatre saha shaktyA shivottamam | tathaivottaradikpatre chaikanetraM samarchayet

एकरुद्रं च तच्छक्तिं पश्चादीशदलेऽर्चयेत् ।त्रिमूर्तिं तस्य शक्तिं च पूजयेदग्निदिग्दले॥ ६५.८ ॥

ekarudraM cha tachChaktiM pashchAdIshadale.archayet | trimUrtiM tasya shaktiM cha pUjayedagnidigdale

श्रीकण्ठं नैरृते पत्रे तच्छक्तिं तस्य वामतः ।तथैव मारुते पत्रे शिखण्डीशं समर्चयेत्॥ ६५.९ ॥

shrIkaNThaM nairR^ite patre tachChaktiM tasya vAmataH | tathaiva mArute patre shikhaNDIshaM samarchayet

द्वितीयावरणे चेज्याः सर्वर्तश्चक्रवर्तिनः ।तृतीयावरणे पूज्याः शक्तिभिश्चाष्टमूर्तयः॥ ६५.१० ॥

dvitIyAvaraNe chejyAH sarvartashchakravartinaH | tR^itIyAvaraNe pUjyAH shaktibhishchAShTamUrtayaH

अष्टसु क्रमशो दिक्षु पूर्वादिपरितः क्रमात् ।भवः शर्वस्तथेशानो रुद्रः पशुपतिस्ततः॥ ६५.११ ॥

aShTasu kramasho dikShu pUrvAdiparitaH kramAt | bhavaH sharvastatheshAno rudraH pashupatistataH

उग्रो भीमो महादेव इत्यष्टौ मूर्तयः क्रमात् ।अनन्तरं ततश्चैव महादेवादयः क्रमात् ।शक्तिभिः सह सम्पूज्यास्तत्रैकादशमूर्तयः॥ ६५.१२ ॥

ugro bhImo mahAdeva ityaShTau mUrtayaH kramAt | anantaraM tatashchaiva mahAdevAdayaH kramAt | shaktibhiH saha sampUjyAstatraikAdashamUrtayaH

महादेवः शिवो रुद्रः शङ्करो नीललोहितः ।ईशानो विजयो भीमो देवदेवो भवोद्भवः॥ ६५.१३ ॥

mahAdevaH shivo rudraH sha~Nkaro nIlalohitaH | IshAno vijayo bhImo devadevo bhavodbhavaH

कपर्दीशश्च कथ्यन्ते तथैकादशशक्तयः ।तत्राष्टौ प्रथमं पूज्याः वाह्नेयादि यथाक्रमम्॥ ६५.१४ ॥

kapardIshashcha kathyante tathaikAdashashaktayaH | tatrAShTau prathamaM pUjyAH vAhneyAdi yathAkramam

देवदेवः पूर्वपत्रे ईशानं चाग्निगोचरे ।भवोद्भवस्तयोर्मध्ये कपालीशस्ततः परम्॥ ६५.१५ ॥

devadevaH pUrvapatre IshAnaM chAgnigochare | bhavodbhavastayormadhye kapAlIshastataH param

तस्मिन्नावरणे भूयो वृषेन्द्रं पुरतो यजेत् ।नन्दिनं दक्षिणे तस्य महाकालं तथोत्तरे॥ ६५.१६ ॥

tasminnAvaraNe bhUyo vR^iShendraM purato yajet | nandinaM dakShiNe tasya mahAkAlaM tathottare

शास्तारं वह्निदिक्पत्रे मातृर्दक्षिणदिग्दले ।गजास्यं नैरृते पत्रे षण्मुखं वारुणे पुनः॥ ६५.१७ ॥

shAstAraM vahnidikpatre mAtR^irdakShiNadigdale | gajAsyaM nairR^ite patre ShaNmukhaM vAruNe punaH

ज्येष्ठां वायुदले गौरीमुत्तरे चण्डमैश्वरे ।शास्तृनन्दीशयोर्मध्ये मुनीन्द्रं वृषभं यजेत्॥ ६५.१८ ॥

jyeShThAM vAyudale gaurImuttare chaNDamaishvare | shAstR^inandIshayormadhye munIndraM vR^iShabhaM yajet

महाकालस्योत्तरतः पिङ्गलं तु समर्चयेत् ।शास्तृमातृसमूहस्य मध्ये भृङ्गीश्वरं ततः॥ ६५.१९ ॥

mahAkAlasyottarataH pi~NgalaM tu samarchayet | shAstR^imAtR^isamUhasya madhye bhR^i~NgIshvaraM tataH

मातृविघ्नेशमध्ये तु वीरभद्रं समर्चयेत् ।स्कन्दविघ्नेशयोर्मध्ये यजेद्देवीं सरस्वतीम्॥ ६५.२० ॥

mAtR^ivighneshamadhye tu vIrabhadraM samarchayet | skandavighneshayormadhye yajeddevIM sarasvatIm

ज्येष्ठाकुमारयोर्मध्ये श्रियं शिवपदार्चिताम् ।ज्येष्ठागणाम्बयोर्मध्ये महामोटीं समर्चयेत्॥ ६५.२१ ॥

jyeShThAkumArayormadhye shriyaM shivapadArchitAm | jyeShThAgaNAmbayormadhye mahAmoTIM samarchayet

गणाम्बाचण्डयोर्मध्ये देवीं दुर्गां प्रपूजयेत् ।अत्रैवावरणे भूयः शिवानुचरसंहतिम्॥ ६५.२२ ॥

gaNAmbAchaNDayormadhye devIM durgAM prapUjayet | atraivAvaraNe bhUyaH shivAnucharasaMhatim

रुद्रप्रथमभूताख्यां विविधां च सशक्तिकाम् ।शिवायाश्च सखीवर्गं जपेद्ध्यात्वा समाहितः॥ ६५.२३ ॥

rudraprathamabhUtAkhyAM vividhAM cha sashaktikAm | shivAyAshcha sakhIvargaM japeddhyAtvA samAhitaH

एवं तृतीयावरणं वितते पूजिते सति ।चतुर्थावरणं ध्यात्वा बहिस्तस्य समर्चयेत्॥ ६५.२४ ॥

evaM tR^itIyAvaraNaM vitate pUjite sati | chaturthAvaraNaM dhyAtvA bahistasya samarchayet

भानुः पूर्वदले पूज्यो दक्षिणे चतुराननः ।रुद्रो वरुणदिक्पत्रे विष्णुरुत्तरदिग्दले॥ ६५.२५ ॥

bhAnuH pUrvadale pUjyo dakShiNe chaturAnanaH | rudro varuNadikpatre viShNuruttaradigdale

चतुर्णामपि देवानां पृथगावरणान्यथ ।तस्याङ्गानि षडेवादौ दीप्ताद्याभिश्च शक्तिभिः॥ ६५.२६ ॥

chaturNAmapi devAnAM pR^ithagAvaraNAnyatha | tasyA~NgAni ShaDevAdau dIptAdyAbhishcha shaktibhiH

दीप्ता सूक्ष्मा जया भद्रा विभूतिर्विमला क्रमात् ।अमोघा विद्युता चैव पूर्वादिपरितः स्थिताः॥ ६५.२७ ॥

dIptA sUkShmA jayA bhadrA vibhUtirvimalA kramAt | amoghA vidyutA chaiva pUrvAdiparitaH sthitAH

द्वितीयावरणे पूज्याश्चतस्रो मूर्तयः क्रमात् ।पूर्वाद्युत्तरपर्यन्ताः शक्तयश्च ततः परम्॥ ६५.२८ ॥

dvitIyAvaraNe pUjyAshchatasro mUrtayaH kramAt | pUrvAdyuttaraparyantAH shaktayashcha tataH param

आदित्यो भास्करो भानू रविश्चेत्यनुपूर्वशः ।अर्को ब्रह्मा तथा रुद्रो विष्णुश्चैते विवस्वतः॥ ६५.२९ ॥

Adityo bhAskaro bhAnU ravishchetyanupUrvashaH | arko brahmA tathA rudro viShNushchaite vivasvataH

विस्तारा पूर्वदिग्भागे सुतारा दक्षिणे स्थिता ।बोधनी पश्चिमे भागे आप्यायिन्युत्तरे पुनः॥ ६५.३० ॥

vistArA pUrvadigbhAge sutArA dakShiNe sthitA | bodhanI pashchime bhAge ApyAyinyuttare punaH

उषां प्रभां तथा प्राज्ञां सन्ध्यामपि ततः परम् ।ऐशानादिषु विन्यस्य द्वितीयावरणे यजेत्॥ ६५.३१ ॥

uShAM prabhAM tathA prAj~nAM sandhyAmapi tataH param | aishAnAdiShu vinyasya dvitIyAvaraNe yajet

सोममङ्गारकं चैव बुधं बुद्धिमतां वरम् ।बृहस्पतिं बृहद्बुद्धिं भार्गवं तेजसां निधिम्॥ ६५.३२ ॥

somama~NgArakaM chaiva budhaM buddhimatAM varam | bR^ihaspatiM bR^ihadbuddhiM bhArgavaM tejasAM nidhim

शनैश्चरं तथा राहुं केतुं धूम्रं भयङ्करम् ।समन्ततो यजेदेतांस्तृतीयावरणे क्रमात्॥ ६५.३३ ॥

shanaishcharaM tathA rAhuM ketuM dhUmraM bhaya~Nkaram | samantato yajedetAMstR^itIyAvaraNe kramAt

अथवा द्वादशादित्यान् द्वितीयावरणे यजेत् ।तृतीयावरणे चैव राशीन्द्वादश पूजयेत्॥ ६५.३४ ॥

athavA dvAdashAdityAn dvitIyAvaraNe yajet | tR^itIyAvaraNe chaiva rAshIndvAdasha pUjayet

सप्तसप्त गणांश्चैव बहिस्तस्य समन्ततः ।ऋषीन्देवांश्च गन्धर्वान्पन्नगानप्सरोगणान्॥ ६५.३५ ॥

saptasapta gaNAMshchaiva bahistasya samantataH | R^iShIndevAMshcha gandharvAnpannagAnapsarogaNAn

ग्रामण्यश्च तथा यक्षान्यातुधानांस्तथा हयान् ।सप्तच्छन्दोमयांश्चैव वालखिल्यांश्च पूजयेत्॥ ६५.३६ ॥

grAmaNyashcha tathA yakShAnyAtudhAnAMstathA hayAn | saptachChandomayAMshchaiva vAlakhilyAMshcha pUjayet

एवं तृतीयावरणे समभ्यर्च्य दिवाकरम् ।ब्रह्माणमर्चयेत्पश्चात् त्रिभिरावरणैः सहः॥ ६५.३७ ॥

evaM tR^itIyAvaraNe samabhyarchya divAkaram | brahmANamarchayetpashchAt tribhirAvaraNaiH sahaH

हिरण्यगर्भं पूर्वस्यां विराजं दक्षिणे ततः ।कालं पश्चिमदिग्भागे पुरुषं चोत्तरे यजेत्॥ ६५.३८ ॥

hiraNyagarbhaM pUrvasyAM virAjaM dakShiNe tataH | kAlaM pashchimadigbhAge puruShaM chottare yajet

हिरण्यगर्भः प्रथमो ब्रह्मा कमलसन्निभः ।कालो जात्यञ्जनप्रख्यः पुरुषः स्फटिकोपमः॥ ६५.३९ ॥

hiraNyagarbhaH prathamo brahmA kamalasannibhaH | kAlo jAtya~njanaprakhyaH puruShaH sphaTikopamaH

त्रिगुणो राजसश्चैव तामसः सात्त्विकस्तथा ।चत्वार एते क्रमशः प्रथमावरणे स्थिताः॥ ६५.४० ॥

triguNo rAjasashchaiva tAmasaH sAttvikastathA | chatvAra ete kramashaH prathamAvaraNe sthitAH

द्वितीयावरणे पूज्याः पूर्वादिपरितः क्रमात् ।सनत्कुमारः सनकः सनन्दश्च सनातनः॥ ६५.४१ ॥

dvitIyAvaraNe pUjyAH pUrvAdiparitaH kramAt | sanatkumAraH sanakaH sanandashcha sanAtanaH

तृतीयावरणे पश्चादर्चयेच्च प्रजापतीन् ।अष्टौ पूर्वाश्च पूर्वादौ त्री‍न् प्राक्पश्चादनुक्रमात्॥ ६५.४२ ॥

tR^itIyAvaraNe pashchAdarchayechcha prajApatIn | aShTau pUrvAshcha pUrvAdau trI{}n prAkpashchAdanukramAt

दक्षो रुचिर्भृगुश्चैव मरीचिश्च तथाङ्गिराः ।पुलस्त्यः पुलहश्चैव क्रतुरत्रिश्च कश्यपः॥ ६५.४३ ॥

dakSho ruchirbhR^igushchaiva marIchishcha tathA~NgirAH | pulastyaH pulahashchaiva kraturatrishcha kashyapaH

वसिष्ठश्चेति विख्याताः प्रजानां पतयस्त्विमे ।तेषां भार्य्याश्च तैः सार्द्धं पूजनीया यथाक्रमम्॥ ६५.४४ ॥

vasiShThashcheti vikhyAtAH prajAnAM patayastvime | teShAM bhAryyAshcha taiH sArddhaM pUjanIyA yathAkramam

प्रसूतिश्च तथाऽऽकूतिः ख्यातिः सम्भूतिरेव च ।धृतिः स्मृतिः क्षमा चैव सन्नतिश्चानसूयका॥ ६५.४५ ॥

prasUtishcha tathA.a.akUtiH khyAtiH sambhUtireva cha | dhR^itiH smR^itiH kShamA chaiva sannatishchAnasUyakA

देवमातारुन्धती च सर्वाः खलु पतिव्रताः ।शिवार्चनरता नित्यं श्रीमत्यः प्रियदर्शनाः॥ ६५.४६ ॥

devamAtArundhatI cha sarvAH khalu pativratAH | shivArchanaratA nityaM shrImatyaH priyadarshanAH

प्रथमावरणे वेदांश्चतुरो वा प्रपूजयेत् ।इतिहासपुराणानि द्वितीयावरणे पुनः॥ ६५.४७ ॥

prathamAvaraNe vedAMshchaturo vA prapUjayet | itihAsapurANAni dvitIyAvaraNe punaH

तृतीयावरणे पश्चाद्धर्मशास्त्रपुरःसराः ।वैदिक्यो निखिला विद्याः पूज्या एव समन्ततः॥ ६५.४८ ॥

tR^itIyAvaraNe pashchAddharmashAstrapuraHsarAH | vaidikyo nikhilA vidyAH pUjyA eva samantataH

पूर्वादिपुरतो वेदास्तदन्ये तु यथारुचि ।अष्टधा वा चतुर्धा वा कृत्वा पूजां समन्ततः॥ ६५.४९ ॥

pUrvAdipurato vedAstadanye tu yathAruchi | aShTadhA vA chaturdhA vA kR^itvA pUjAM samantataH

एवं ब्रह्माणमभ्यर्च्य त्रिभिरावरणैर्युतम् ।दक्षिणे पश्चिमे पश्चाद् रुद्रं सावरणं यजेत्॥ ६५.५० ॥

evaM brahmANamabhyarchya tribhirAvaraNairyutam | dakShiNe pashchime pashchAd rudraM sAvaraNaM yajet

तस्य ब्रह्मषडङ्गानि प्रथमावरणं स्मृतम् ।द्वितीयावरणं चैव विद्येश्वरमयं तथा॥ ६५.५१ ॥

tasya brahmaShaDa~NgAni prathamAvaraNaM smR^itam | dvitIyAvaraNaM chaiva vidyeshvaramayaM tathA

तृतीयावरणे भेदो विद्यते स तु कथ्यते ।चतस्रो मूर्तयस्तस्य पूज्याः पूर्वादितः क्रमात्॥ ६५.५२ ॥

tR^itIyAvaraNe bhedo vidyate sa tu kathyate | chatasro mUrtayastasya pUjyAH pUrvAditaH kramAt

त्रिगुणाः सकलो देवः पुरस्ताच्छिवसंज्ञकः ।राजसो दक्षिणे ब्रह्मा सृष्टिकृत्पूज्यते भवः॥ ६५.५३ ॥

triguNAH sakalo devaH purastAchChivasa.nj~nakaH | rAjaso dakShiNe brahmA sR^iShTikR^itpUjyate bhavaH

तामसः पश्चिमे चाग्निः पूज्यः संहारको हरः ।सात्त्विकः सुखकृत्सौम्ये विष्णुर्विश्वपतिर्मृडः॥ ६५.५४ ॥

tAmasaH pashchime chAgniH pUjyaH saMhArako haraH | sAttvikaH sukhakR^itsaumye viShNurvishvapatirmR^iDaH

एवं पश्चिमदिग्भागे शम्भोः षड्विंशकं शिवम् ।समभ्यर्च्योत्तरे पार्श्वे ततो वैकुण्ठमर्चयेत्॥ ६५.५५ ॥

evaM pashchimadigbhAge shambhoH ShaDviMshakaM shivam | samabhyarchyottare pArshve tato vaikuNThamarchayet

वासुदेवं पुरस्कृत्वा प्रथमावरणे यजेत् ।अनिरुद्धं दक्षिणतः प्रद्युम्नं पश्चिमे ततः॥ ६५.५६ ॥

vAsudevaM puraskR^itvA prathamAvaraNe yajet | aniruddhaM dakShiNataH pradyumnaM pashchime tataH

सौम्ये सङ्कर्षणं पश्चाद् व्यत्यस्तौ वा यजेदिमौ ।प्रथमावरणं प्रोक्तं द्वितीयावरणं शुभम्॥ ६५.५७ ॥

saumye sa~NkarShaNaM pashchAd vyatyastau vA yajedimau | prathamAvaraNaM proktaM dvitIyAvaraNaM shubham

मत्स्यः कूर्मो वराहश्च नरसिंहोऽथ वामनः ।रामश्चान्यतमः कृष्णो भवानश्वमुखोऽपि च॥ ६५.५८ ॥

matsyaH kUrmo varAhashcha narasiMho.atha vAmanaH | rAmashchAnyatamaH kR^iShNo bhavAnashvamukho.api cha

तृतीयावरणे चक्रं पूर्वभागे समर्चयेत् ।नारायणाख्यां याम्येऽस्त्रं क्वचिदव्याहतं यजेत्॥ ६५.५९ ॥

tR^itIyAvaraNe chakraM pUrvabhAge samarchayet | nArAyaNAkhyAM yAmye.astraM kvachidavyAhataM yajet

पश्चिमे पाञ्चजन्यं च शार्ङ्गं धनुरथोत्तरे ।एवं त्र्यावरणैः साक्षाद्विश्वाख्यां परमं हरिम्॥ ६५.६० ॥

pashchime pA~nchajanyaM cha shAr~NgaM dhanurathottare | evaM tryAvaraNaiH sAkShAdvishvAkhyAM paramaM harim

महाविष्णुं सदाविष्णुं मूर्त्तीकृत्य समर्चयेत् ।इत्थं विष्णोश्चतुर्व्यूहक्रमान्मूर्तिचतुष्टयम् ।पूजयित्वा च तच्छक्तीश्चतस्रः पुजयेत्क्रमात्॥ ६५.६१ ॥

mahAviShNuM sadAviShNuM mUrttIkR^itya samarchayet | itthaM viShNoshchaturvyUhakramAnmUrtichatuShTayam | pUjayitvA cha tachChaktIshchatasraH pujayetkramAt

प्रभामाग्नेयदिग्भागे नैरृते तु सरस्वतीम् ।गणाम्बिकां च वायव्ये लक्ष्मीं रौद्रे समर्चयेत्॥ ६५.६२ ॥

prabhAmAgneyadigbhAge nairR^ite tu sarasvatIm | gaNAmbikAM cha vAyavye lakShmIM raudre samarchayet

एवं भान्वादिमूर्त्तीनां तच्छक्तीनामनन्तरम् ।पूजां विधाय लोकेशांस्तत्रैवावरणे यजेत्॥ ६५.६३ ॥

evaM bhAnvAdimUrttInAM tachChaktInAmanantaram | pUjAM vidhAya lokeshAMstatraivAvaraNe yajet

इन्द्रमग्निं यमं चैव निरृतिं वरुणं तथा ।वायुं सोमं कुबेरं च पश्चादीशानमर्चयेत्॥ ६५.६४ ॥

indramagniM yamaM chaiva nirR^itiM varuNaM tathA | vAyuM somaM kuberaM cha pashchAdIshAnamarchayet

एवं चतुर्थावरणं पूजयित्वा विधानतः ।आयुधानि महेशस्य पश्चाद् ब्राह्ये समर्चयेत्॥ ६५.६५ ॥

evaM chaturthAvaraNaM pUjayitvA vidhAnataH | AyudhAni maheshasya pashchAd brAhye samarchayet

श्रीमत् त्रिशूलमैशाने वज्रं माहेन्द्रदिङ्मुखे ।परशुं वह्निदिग्भागे याम्ये सायकमर्चयेत्॥ ६५.६६ ॥

shrImat trishUlamaishAne vajraM mAhendradi~Nmukhe | parashuM vahnidigbhAge yAmye sAyakamarchayet

नैरृते तु यजेत्खड्गं पाशं वारुणगोचरे ।अङ्कुशं मारुते भागे पिनाकं चोत्तरे यजेत्॥ ६५.६७ ॥

nairR^ite tu yajetkhaDgaM pAshaM vAruNagochare | a~NkushaM mArute bhAge pinAkaM chottare yajet

पश्चिमाभिमुखं रौद्रं क्षेत्रपालं समर्चयेत् ।पञ्चमावरणं चैव सम्पूज्यानन्तरं बहिः॥ ६५.६८ ॥

pashchimAbhimukhaM raudraM kShetrapAlaM samarchayet | pa~nchamAvaraNaM chaiva sampUjyAnantaraM bahiH

सर्वावरणदेवानां बहिर्वा पञ्चमेऽथवा ।पञ्चमे मातृभिः सार्द्धं महोक्षं पुरतो यजेत्॥ ६५.६९ ॥

sarvAvaraNadevAnAM bahirvA pa~nchame.athavA | pa~nchame mAtR^ibhiH sArddhaM mahokShaM purato yajet

ततः समन्ततः पूज्याः सर्वा वै देवयोनयः ।खेचरा ऋषयः सिद्धा दैत्या यक्षाश्च राक्षसाः॥ ६५.७० ॥

tataH samantataH pUjyAH sarvA vai devayonayaH | khecharA R^iShayaH siddhA daityA yakShAshcha rAkShasAH

अनन्ताद्याश्च नागेन्द्रा नागैस्तत्तत्कुलोद्भवैः ।डाकिनी भूतवेतालप्रेतभैरवनायकाः॥ ६५.७१ ॥

anantAdyAshcha nAgendrA nAgaistattatkulodbhavaiH | DAkinI bhUtavetAlapretabhairavanAyakAH

पातालवासिनश्चान्ये नानायोनिसमुद्भवाः ।नद्यः समुद्रा गिरयः काननानि सरांसि च॥ ६५.७२ ॥

pAtAlavAsinashchAnye nAnAyonisamudbhavAH | nadyaH samudrA girayaH kAnanAni sarAMsi cha

पशवः पक्षिणो वृक्षाः कीटाद्याः क्षुद्रयोनयः ।नराश्च विविधाकारा मृगाश्च क्षुद्रयोनयः॥ ६५.७३ ॥

pashavaH pakShiNo vR^ikShAH kITAdyAH kShudrayonayaH | narAshcha vividhAkArA mR^igAshcha kShudrayonayaH

भुवनान्यन्तरण्डस्य ततो ब्रह्माण्डकोटयः ।बहिरण्डान्यसङ्ख्यानि भुवनानि सहाधिपैः॥ ६५.७४ ॥

bhuvanAnyantaraNDasya tato brahmANDakoTayaH | bahiraNDAnyasa~NkhyAni bhuvanAni sahAdhipaiH

ब्रह्माण्डाधारका रुद्रा दशदिक्षु व्यवस्थिताः ।यद्गौणं यच्च मामेयं यद्वा शाक्तं ततः परम्॥ ६५.७५ ॥

brahmANDAdhArakA rudrA dashadikShu vyavasthitAH | yadgauNaM yachcha mAmeyaM yadvA shAktaM tataH param

यत्किञ्चिदस्ति शब्दस्य वाच्यं चिदचिदात्मकम् ।तत्सर्वं शिवयोः पार्श्वे बुद्ध्वा सामान्यतो यजेत्॥ ६५.७६ ॥

yatki~nchidasti shabdasya vAchyaM chidachidAtmakam | tatsarvaM shivayoH pArshve buddhvA sAmAnyato yajet

कृताञ्जलिपुटाः सर्वेऽचिन्त्याः स्मितमुखास्तथा ।प्रीत्या सम्प्रेक्षमाणाश्च देवं देवीं च सर्वदा॥ ६५.७७ ॥

kR^itA~njalipuTAH sarve.achintyAH smitamukhAstathA | prItyA samprekShamANAshcha devaM devIM cha sarvadA

इत्थमावरणाभ्यर्चां कृत्वा विक्षेपशान्तये ।पुनरभ्यर्च्य देवेशं पञ्चाक्षरमुदीरयेत्॥ ६५.७८ ॥

itthamAvaraNAbhyarchAM kR^itvA vikShepashAntaye | punarabhyarchya deveshaM pa~nchAkSharamudIrayet

निवेदयेत्ततः पश्चाच्छिवयोरमृतोपमम् ।सुव्यञ्जनसमायुक्तं शुद्धं चारु महाचरुम्॥ ६५.७९ ॥

nivedayettataH pashchAchChivayoramR^itopamam | suvya~njanasamAyuktaM shuddhaM chAru mahAcharum

द्वात्रिंशदाढकैर्मुख्यमधमं त्वाढकावरम् ।साधयित्वा यथासम्पच्छ्रद्धया विनिवेदयेत्॥ ६५.८० ॥

dvAtriMshadADhakairmukhyamadhamaM tvADhakAvaram | sAdhayitvA yathAsampachChraddhayA vinivedayet

ततो निवेद्य पानीयं ताम्बूलं चोपदंशकैः ।नीराजनादिकं कृत्वा पूजाशेषं समापयेत्॥ ६५.८१ ॥

tato nivedya pAnIyaM tAmbUlaM chopadaMshakaiH | nIrAjanAdikaM kR^itvA pUjAsheShaM samApayet

भोगोपयोग्यद्रव्याणि विशिष्टान्येव साधयेत् ।वित्तशाठ्यं न कुर्वीत भक्तिमान्विभवे सति॥ ६५.८२ ॥

bhogopayogyadravyANi vishiShTAnyeva sAdhayet | vittashAThyaM na kurvIta bhaktimAnvibhave sati

शठस्योपेक्षकस्यापि व्यङ्गं चैवानुतिष्ठतः ।न फलन्त्येव कर्माणि काम्यानीति सतां कथा॥ ६५.८३ ॥

shaThasyopekShakasyApi vya~NgaM chaivAnutiShThataH | na phalantyeva karmANi kAmyAnIti satAM kathA

तस्मात्सम्यगुपेक्षां च त्यक्त्वा सर्वाङ्गयोगतः ।कुर्यात्काम्यानि कर्माणि फलसिद्धिं यदीच्छति॥ ६५.८४ ॥

tasmAtsamyagupekShAM cha tyaktvA sarvA~NgayogataH | kuryAtkAmyAni karmANi phalasiddhiM yadIchChati

इत्थं पूजां समाप्याथ देवं देवीं प्रणम्य च ।भक्त्या मनः समाधाय पश्चात्स्तोत्रमुदीरयेत्॥ ६५.८५ ॥

itthaM pUjAM samApyAtha devaM devIM praNamya cha | bhaktyA manaH samAdhAya pashchAtstotramudIrayet

ततः स्तोत्रमुपास्यान्ते त्वष्टोत्तरशतावराम् ।जपेत्पञ्चाक्षरीं विद्यां सहस्रोत्तरमुत्सुकः॥ ६५.८६ ॥

tataH stotramupAsyAnte tvaShTottarashatAvarAm | japetpa~nchAkSharIM vidyAM sahasrottaramutsukaH

विद्यापूजां गुरोः पूजां कृत्वा पश्चाद्यथाक्रमम् ।यथोदयं यथाश्रद्धं सदस्यानपि पूजयेत्॥ ६५.८७ ॥

vidyApUjAM guroH pUjAM kR^itvA pashchAdyathAkramam | yathodayaM yathAshraddhaM sadasyAnapi pUjayet

तत उद्वास्य देवेशं सर्वैरावरणैः सह ।मण्डलं गुरवे दद्याद्यागोपकरणैः सह॥ ६५.८८ ॥

tata udvAsya deveshaM sarvairAvaraNaiH saha | maNDalaM gurave dadyAdyAgopakaraNaiH saha

शिवाश्रितेभ्यो वा दद्यात्सर्वमेवानुपूर्वशः ।अथवा तच्छिवायैव शिवक्षेत्रे समर्पयेत्॥ ६५.८९ ॥

shivAshritebhyo vA dadyAtsarvamevAnupUrvashaH | athavA tachChivAyaiva shivakShetre samarpayet

शिवाग्नौ वा यजेद्देवं होमद्रव्यैश्च सप्तभिः ।समभ्यर्च्य यथान्यायं सर्वावरणदेवताः॥ ६५.९० ॥

shivAgnau vA yajeddevaM homadravyaishcha saptabhiH | samabhyarchya yathAnyAyaM sarvAvaraNadevatAH

एष योगेश्वरो नाम त्रिषु लोकेषु विश्रुतः ।न तस्मादधिकः कश्चिद्यागोऽस्ति भुवने क्वचित्॥ ६५.९१ ॥

eSha yogeshvaro nAma triShu lokeShu vishrutaH | na tasmAdadhikaH kashchidyAgo.asti bhuvane kvachit

न तदस्ति जगत्यस्मिन्नसाध्यं यदनेन तु ।ऐहिकं वा फलं किञ्चिदामुष्मिकफलं तु वा॥ ६५.९२ ॥

na tadasti jagatyasminnasAdhyaM yadanena tu | aihikaM vA phalaM ki~nchidAmuShmikaphalaM tu vA

इदमस्य फलं नेदमिति नैव नियम्यते ।श्रेयोरूपस्य कृत्स्नस्य तदिदं श्रेष्टसाधनम्॥ ६५.९३ ॥

idamasya phalaM nedamiti naiva niyamyate | shreyorUpasya kR^itsnasya tadidaM shreShTasAdhanam

इदं न शक्यते वक्तुं पुरुषेण यदर्च्यते ।चिन्तामणेरिवैतस्मात्तत्तेन प्राप्यते फलम्॥ ६५.९४ ॥

idaM na shakyate vaktuM puruSheNa yadarchyate | chintAmaNerivaitasmAttattena prApyate phalam

तथापि क्षुद्रमुद्दिश्य फलं नैतत्प्रयोजयेत् ।लघ्वर्थी महतो यस्मात्स्वयं लघुतरो भवेत्॥ ६५.९५ ॥

tathApi kShudramuddishya phalaM naitatprayojayet | laghvarthI mahato yasmAtsvayaM laghutaro bhavet

महद्वा फलमल्पं वा कृतं चेत्कर्म सिध्यति ।महादेवं समुद्दिश्य कृतं कर्म प्रयुज्यताम्॥ ६५.९६ ॥

mahadvA phalamalpaM vA kR^itaM chetkarma sidhyati | mahAdevaM samuddishya kR^itaM karma prayujyatAm

तस्मादनन्यलभ्येषु शत्रुमृत्युञ्जयादिषु ।फलेषु दृष्टादृष्टेषु कुर्य्यादेतद्विचक्षणः॥ ६५.९७ ॥

tasmAdananyalabhyeShu shatrumR^ityu~njayAdiShu | phaleShu dR^iShTAdR^iShTeShu kuryyAdetadvichakShaNaH

महत्स्वपि च पापेषु महारोगभयादिषु ।दुर्भिक्षादिषु शान्त्यर्थं शान्तिं कुर्य्यादनेन तु॥ ६५.९८ ॥

mahatsvapi cha pApeShu mahArogabhayAdiShu | durbhikShAdiShu shAntyarthaM shAntiM kuryyAdanena tu

बहुना किं प्रलापेन महाव्यापन्निवारकम् ।आत्मीयमस्त्रं शैवानामिदमाह महेश्वरः॥ ६५.९९ ॥

bahunA kiM pralApena mahAvyApannivArakam | AtmIyamastraM shaivAnAmidamAha maheshvaraH

तस्मादितः परं नास्ति परित्राणमिहात्मनः ।इति मत्वा प्रयुञ्जानः कर्मेदं शुभमश्नुते॥ ६५.१०० ॥

tasmAditaH paraM nAsti paritrANamihAtmanaH | iti matvA prayu~njAnaH karmedaM shubhamashnute

स्तोत्रमात्रं शुचिर्भूत्वा यः पठेत्सुसमाहितः ।सोऽप्यभीष्टतमादर्थादष्टांशफलमाप्नुयात्॥ ६५.१०१ ॥

stotramAtraM shuchirbhUtvA yaH paThetsusamAhitaH | so.apyabhIShTatamAdarthAdaShTAMshaphalamApnuyAt

अर्थं तस्यानुसन्धाय पर्वण्यनशनः पठेत् ।अष्टाम्यां वा चतुर्दश्यां फलमर्द्धं समाप्नुयात्॥ ६५.१०२ ॥

arthaM tasyAnusandhAya parvaNyanashanaH paThet | aShTAmyAM vA chaturdashyAM phalamarddhaM samApnuyAt

यस्त्वर्थमनुसन्धाय पर्वादिषु तथा व्रती ।मासमेकं जपेत्स्तोत्रं स कृत्स्नं फलमाप्नुयात्॥ ६५.१०३ ॥

yastvarthamanusandhAya parvAdiShu tathA vratI | mAsamekaM japetstotraM sa kR^itsnaM phalamApnuyAt