Adhyāya 22

॥ द्वितीयं ब्राह्मणम् ।मन्त्र १ [IV.I.1] जनको ह वैदेहः कूर्चादुपावसर्पन्नुवाच उपावसर्पन् उवाच नमस्तेऽस्तु याज्ञवल्क्यानु मा शाधीति ।स होवाच यथा वै सम्राण् महान्तमध्वानमेष्यन्रथं वा नावं वा समाददीतैवमेवैताभिरुपनिषद्भिः समाहितात्माऽस्य् समाददीत एवम् एव एताभिस् उपनिषद्भिस् समाहितात्मा असि एवं वृन्दारक आढ्यः सन्नधीतवेद उक्तोपनिषत्क इतो विमुच्यमानः क्व गमिष्यसीति ।उक्तोपनिषत्कस् इतस् विमुच्यमानस् क्व गमिष्यसि इति नाहं तद् भगवन् वेद यत्र गमिष्यामीत्य् अथ वै तेऽहं तद्वक्ष्यामि यत्र गमिष्यसीति ।ब्रवीतु भगवानिति॥ १ ॥

.. dvitIyaM brAhmaNam . mantra 1 ##[IV.I.1]## janako ha vaidehaH kUrchAdupAvasarpannuvAcha upAvasarpan uvAcha namaste.astu yAj~navalkyAnu mA shAdhIti | sa hovAcha yathA vai samrAN mahAntamadhvAnameShyanrathaM vA nAvaM vA samAdadItaivamevaitAbhirupaniShadbhiH samAhitAtmA.asy samAdadIta evam eva etAbhis upaniShadbhis samAhitAtmA asi evaM vR^indAraka ADhyaH sannadhItaveda uktopaniShatka ito vimuchyamAnaH kva gamiShyasIti | uktopaniShatkas itas vimuchyamAnas kva gamiShyasi iti nAhaM tad bhagavan veda yatra gamiShyAmIty atha vai te.ahaM tadvakShyAmi yatra gamiShyasIti | bravItu bhagavAniti

मन्त्र २ [IV.I.2] इन्धो ह वै नामैष योऽयं दक्षिणेऽक्षन्पुरुषस् पुरुषः तं वा एतमिन्धँ सन्तमिन्द्र इत्याचक्षते परोक्षेणैव परोक्षेण एव परोक्षप्रिया इव हि देवाः प्रत्यक्षद्विषः॥ २ ॥

mantra 2 ##[IV.I.2]## indho ha vai nAmaiSha yo.ayaM dakShiNe.akShanpuruShas puruShaH taM vA etamindha{\m+} santamindra ityAchakShate parokSheNaiva parokSheNa eva parokShapriyA iva hi devAH pratyakShadviShaH

मन्त्र ३ [IV.I.3] अथैतद्वामेऽक्षणि पुरुषरूपम् एषाऽस्य पत्नी विराट् तयोरेष सँस्तावो य एषोऽन्तर्हृदय आकाशो आकाशस् ऽथैनयोरेतदन्नं य एषोऽन्तर्हृदये लोहितपिण्डो लोहितपिण्डस् ऽथैनयोरेतत्प्रावरणं यदेतदन्तर्हृदये जालकमिवाथैनयोरेषा सृतिः सञ्चरणी यैषा हृदयादूर्ध्वा नाड्युच्चरति ।यथा केशः सहस्रधा भिन्न एवमस्यैता हिता नाम नाड्योऽन्तर्हृदये प्रतिष्ठिता भवन्त्य् सहस्रधा भिन्नस् यथा केशस् सहस्रधा भिन्नस् एवम् अस्य एतास् हितास् नाम नाड्यस् अन्तर्हृदये प्रतिष्ठितास् भवन्ति एताभिर्वा एतदास्रवदास्रवति तस्मादेष प्रविविक्ताहारतर इवैव भवत्यस्माच्छारीरादात्मनः॥ ३ ॥

mantra 3 ##[IV.I.3]## athaitadvAme.akShaNi puruSharUpam eShA.asya patnI virAT tayoreSha sa{\m+}stAvo ya eSho.antarhR^idaya AkAsho AkAshas .athainayoretadannaM ya eSho.antarhR^idaye lohitapiNDo lohitapiNDas .athainayoretatprAvaraNaM yadetadantarhR^idaye jAlakamivAthainayoreShA sR^itiH sa~ncharaNI yaiShA hR^idayAdUrdhvA nADyuchcharati | yathA keshaH sahasradhA bhinna evamasyaitA hitA nAma nADyo.antarhR^idaye pratiShThitA bhavanty sahasradhA bhinnas yathA keshas sahasradhA bhinnas evam asya etAs hitAs nAma nADyas antarhR^idaye pratiShThitAs bhavanti etAbhirvA etadAsravadAsravati tasmAdeSha praviviktAhAratara ivaiva bhavatyasmAchChArIrAdAtmanaH

शारीराद् आत्मनस् मन्त्र ४ [IV.I.4] तस्य प्राची दिक्प्राञ्चः प्राणाः प्राञ्चस् प्राणास् दक्षिणा दिग्दक्षिणे प्राणाः प्रतीची दिक्प्रत्यञ्चः प्राणा उदीची दिगुदञ्चः प्राणाः ऊर्ध्वा दिगूर्ध्वाः प्राणाः अवाची दिगवाञ्चः प्राणाः सर्वा दिशः सर्वे प्राणाः ।स एष नेति नेत्याऽत्मागृह्यो न हि गृह्यतेऽशीर्यो न हि शीर्यते ऽसङ्गो न हि सज्यतेऽसितो न व्यथते न रिष्यत्य् अशीर्यस् न हि शीर्यते असङ्गस् असितस् न सज्यते न व्यथते असङ्गस् न हि सज्यते असितस् न व्यथते न रिष्यति अभयं वै जनक प्राप्तोऽसीति होवाच याज्ञवल्क्यः ।स होवाच जनको वैदेहोऽभयं त्वा गच्छताद् याज्ञवल्क्य यो नो भगवन्न् अभयं वेदयसे नमस्तेऽस्त्व् इमे विदेहा अयमहमस्मि॥ ४ ॥

shArIrAd Atmanas mantra 4 ##[IV.I.4]## tasya prAchI dikprA~nchaH prANAH prA~nchas prANAs dakShiNA digdakShiNe prANAH pratIchI dikpratya~nchaH prANA udIchI diguda~nchaH prANAH UrdhvA digUrdhvAH prANAH avAchI digavA~nchaH prANAH sarvA dishaH sarve prANAH | sa eSha neti netyA.atmAgR^ihyo na hi gR^ihyate.ashIryo na hi shIryate .asa~Ngo na hi sajyate.asito na vyathate na riShyaty ashIryas na hi shIryate asa~Ngas asitas na sajyate na vyathate asa~Ngas na hi sajyate asitas na vyathate na riShyati abhayaM vai janaka prApto.asIti hovAcha yAj~navalkyaH | sa hovAcha janako vaideho.abhayaM tvA gachChatAd yAj~navalkya yo no bhagavann abhayaM vedayase namaste.astv ime videhA ayamahamasmi