Beginner (जिज्ञासु): Direct entry: original verse, clear literal translation, and accessible life takeaway. (मूल श्लोक, सरल शब्दार्थ और जीवनोपयोगी सार।)
मन्त्र ३ [II.vi.3] घृतकौशिकाद् घृतकौशिकः पाराशर्यायणात् पारशर्यायणः पाराशर्यात् पाराशर्यो जातूकर्ण्याज् जातूकर्ण्य आसुरायणाच्च यास्काच्च् ऽऽसुरायणस्त्रैवणेस् त्रैवणिरौपजन्धनेर् औपजन्धनिरासुर्र् आसुरिर्भारद्वाजाद् भारद्वाज आत्रेयाद् अत्रेयो माण्टेर् माण्टिर्गौतमाद् गौतमो गौतमाद् गौतमो वात्स्याद् वात्स्यः शाण्डिल्याच् छाण्डिल्यः कैशोर्यात्काप्यात् कैशोर्यः काप्यः कुमारहारितात् कुमारहारितो गालवाद् गालवो विदर्भीकौण्डिन्याद् विदर्भीकौण्डिन्यो वत्सनपातो बाभ्रवाद् वत्सनपाद्बाभ्रवः पथः सौभरात् पन्थाः सौभरोऽयास्यादाङ्गिरसाद् अयास्य आङ्गिरस आभूतेस्त्वाष्ट्राद् आभूतिस्त्वाष्ट्रो विश्वरूपात्त्वाष्ट्राद् विश्वरूपस्त्वाष्ट्रोऽश्विभ्याम् अश्विनौ दधीच आथर्वणाद् दध्यङ्ङाथर्वणोऽथर्वणो दैवाद् अथर्वा दैवो मृत्योः प्राध्वँसनान् मृत्युः प्राध्वँसनः प्रध्वँसनात् प्रध्वँसन एकर्षेः एकर्षिर्विप्रचित्तेर् विप्रचित्तिर्व्यष्टेर् व्यष्टिः सनारोः सनारुः सनातनात् सनातनः सनगात् सनगः परमेष्ठिनः परमेष्ठी ब्रह्मणो ब्रह्म स्वयम्भु ब्रह्मणे नमः
Explain this line · इस पंक्ति को सरल भाषा में समझें
mantra 3 ##[II.vi.3]## ghR^itakaushikAd ghR^itakaushikaH pArAsharyAyaNAt pArasharyAyaNaH pArAsharyAt pArAsharyo jAtUkarNyAj jAtUkarNya AsurAyaNAchcha yAskAchch .a.asurAyaNastraivaNes traivaNiraupajandhaner aupajandhanirAsurr AsurirbhAradvAjAd bhAradvAja AtreyAd atreyo mANTer mANTirgautamAd gautamo gautamAd gautamo vAtsyAd vAtsyaH shANDilyAch ChANDilyaH kaishoryAtkApyAt kaishoryaH kApyaH kumArahAritAt kumArahArito gAlavAd gAlavo vidarbhIkauNDinyAd vidarbhIkauNDinyo vatsanapAto bAbhravAd vatsanapAdbAbhravaH pathaH saubharAt panthAH saubharo.ayAsyAdA~NgirasAd ayAsya A~Ngirasa AbhUtestvAShTrAd AbhUtistvAShTro vishvarUpAttvAShTrAd vishvarUpastvAShTro.ashvibhyAm ashvinau dadhIcha AtharvaNAd dadhya~N~NAtharvaNo.atharvaNo daivAd atharvA daivo mR^ityoH prAdhva{\m+}sanAn mR^ityuH prAdhva{\m+}sanaH pradhva{\m+}sanAt pradhva{\m+}sana ekarSheH ekarShirviprachitter viprachittirvyaShTer vyaShTiH sanAroH sanAruH sanAtanAt sanAtanaH sanagAt sanagaH parameShThinaH parameShThI brahmaNo brahma svayambhu brahmaNe namaH
उदाक्नुयाद्यहणाय शङ्खस्य तु ग्रहणेन राङ्खध्मस्य वा वह् दूसरा दृष्टान्त एसा है-जेसे कोई बजाये जाते हुए शद्कके बाह्य शब्दको ग्रहण करनेमे समं नहीं होता, कितु शङ्खके अथवा शङ्खं क बजानेको ग्रहण करनेसे उस शब्दका भी ग्रहण हो जाता हे एसा है--जिस प्रकार बजाये जाते तथा वह दूसरा दृष्टान्त अर्थात् पूकं जाते हुए श्भुके
अक्षरशः अनुवाद — मूल संस्कृत श्लोक के प्रत्येक पद का प्रत्यक्ष अर्थ।
from Ghritakausika,
Direct literal rendering preserving Sanskrit philosophical terminology.
परम्परागत भाष्यTraditional commentaryTraditional Commentary (परम्परागत भाष्य)परम्परागत भाष्य
Pluralistic Tradition Neutrality (सम्प्रदाय-तटस्थता):
Classical commentaries represent distinct philosophical darshanas (Advaita, Vishishtadvaita, Dvaita). Dharma Granth presents multiple traditional viewpoints without declaring any single tradition as universal or exclusive.
Layers side by side · परतों की तुलना
Each layer is labelled by what it is. None is presented as the correct or best reading.
Original Sanskrit
Source scripture
मन्त्र ३ [II.vi.3] घृतकौशिकाद् घृतकौशिकः पाराशर्यायणात् पारशर्यायणः पाराशर्यात् पाराशर्यो जातूकर्ण्याज् जातूकर्ण्य आसुरायणाच्च यास्काच्च् ऽऽसुरायणस्त्रैवणेस् त्रैवणिरौपजन्धनेर् औपजन्धनिरासुर्र् आसुरिर्भारद्वाजाद् भारद्वाज आत्रेयाद् अत्रेयो माण्टेर् माण्टिर्गौतमाद् गौतमो गौतमाद् गौतमो वात्स्याद् वात्स्यः शाण्डिल्याच् छाण्डिल्यः कैशोर्यात्काप्यात् कैशोर्यः काप्यः कुमारहारितात् कुमारहारितो गालवाद् गालवो विदर्भीकौण्डिन्याद् विदर्भीकौण्डिन्यो वत्सनपातो बाभ्रवाद् वत्सनपाद्बाभ्रवः पथः सौभरात् पन्थाः सौभरोऽयास्यादाङ्गिरसाद् अयास्य आङ्गिरस आभूतेस्त्वाष्ट्राद् आभूतिस्त्वाष्ट्रो विश्वरूपात्त्वाष्ट्राद् विश्वरूपस्त्वाष्ट्रोऽश्विभ्याम् अश्विनौ दधीच आथर्वणाद् दध्यङ्ङाथर्वणोऽथर्वणो दैवाद् अथर्वा दैवो मृत्योः प्राध्वँसनान् मृत्युः प्राध्वँसनः प्रध्वँसनात् प्रध्वँसन एकर्षेः एकर्षिर्विप्रचित्तेर् विप्रचित्तिर्व्यष्टेर् व्यष्टिः सनारोः सनारुः सनातनात् सनातनः सनगात् सनगः परमेष्ठिनः परमेष्ठी ब्रह्मणो ब्रह्म स्वयम्भु ब्रह्मणे नमः
Literal translation
Translation of the source text
from Ghritakausika,
Traditional commentary
No reviewed traditional commentary has been added for this verse yet, so there is nothing to compare. Commentaries will appear here only with their commentator, edition and review status.
Simple explanation
Editorial explanation, not scripture
Sense: from Ghritakausika,
Sense: from Ghritakausika,
शोध संदर्भResearch context · not scriptureComparative Research Noteशोध टिप्पणी
उदाक्नुयाद्यहणाय शङ्खस्य तु ग्रहणेन राङ्खध्मस्य वा वह् दूसरा दृष्टान्त एसा है-जेसे कोई बजाये जाते हुए शद्कके बाह्य शब्दको ग्रहण करनेमे समं नहीं होता, कितु शङ्खके अथवा शङ्खं क ब…। दोहराया हुआ स्वर श्वास और अवधान को एक लय में लाता है, इसलिए शब्द यहाँ केवल सूचना नहीं, साधना का साधन है।
A modern parallel offered for reflection. It is not part of the scripture, and it has not been checked against the original sources it may allude to.
स्रोतSources and editionSources and editionस्रोत एवं संस्करण
- Sanskrit text
- sanskritdocuments.org/doc_upanishhat/brihadaaraNyaka.itx · fetched 2026-06-03
- Translations
- Hindi: not flagged as AI · English: not flagged as AI
- Explanation, reflection, research
- Editorial text; no AI flag recorded
- Last updated
- 2026-10-18
- Licence note (as recorded)
- Sanskrit mūla — public domain. Digitized by sanskritdocuments.org.
Found a mistake?
विस्तृत स्रोत एवं भाष्य वर्गीकरण