Narasimha Purana· Nṛsiṁha Purāṇa
18
अध्याय 18 / 68

Adhyaya 18

25 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ25 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय १८

श्लोक 1

॥ इति श्रीनरसिंहपुराणे अष्टाक्षरमन्त्रमाहात्म्यं नाम सप्तदशो ऽध्याय ॥ नर्प् १७ ॥ इति श्रुत्वा कथाः पुण्याः सर्वपापप्रणाशिनीः नानाविधा मुनिश्रेष्ठाः कृष्णद्वैपायनात् पुनः

|| iti śrīnarasiṃhapurāṇe aṣṭākṣaramantramāhātmyaṃ nāma saptadaśo 'dhyāya || narp 17 || iti śrutvā kathāḥ puṇyāḥ sarvapāpapraṇāśinīḥ nānāvidhā muniśreṣṭhāḥ kṛṣṇadvaipāyanāt punaḥ

हिन्दी अर्थ

क्षेमक हुआ। यह क्षेमक ही पाण्डववंशका अन्तिम राजा है, इसके बाद सोमवंश निवृत्त हो जाता है॥ २--१३॥ जो पुरुष इस उत्तम राजवंशका सदा श्रवण करता है, वह सब पापोंसे मुक्त एवं विशुद्धचित्त होकर विष्णु- लोकको प्राप्त होता है। जो इस पवित्र वंश-वर्णनको प्रतिदिन स्वयं पढ़ता अथवा श्राद्धकालमें पितृगणोंको

English

The story of birth of Manu, Yama and Yaml from the womb of Saihjna and birth of Manu, Sani and Tapatl from the womb of Chaya, and birth of

अध्याय १८

श्लोक 2

शुकः पूर्वं महाभागो भरद्वाजो महामते सिद्धैर् अन्यैश् च सहितो नारायणपरो ऽभवत्

śukaḥ pūrvaṃ mahābhāgo bharadvājo mahāmate siddhair anyaiś ca sahito nārāyaṇaparo 'bhavat

हिन्दी अर्थ

सुनाता है उसके पितराँको दिया हुआ दान अक्षय हो जाता है। द्विज! यह मैंने आपसे सोमवंशी राजाओंका 'पाप-नाशक वंशानुकीर्तन सुनाया। विप्रवर! अब मेरे द्वारा बताये जानेवाले चौदह मन्वन्तरोको सुनिये॥ १४--१६॥ इति श्रीनरसिंहपुराणे सोमवंशानुकीर्तनं नाम द्वाविंशोऽध्यायः

English

IT for 3WT: I W fgfon: fo wi

अध्याय १८

श्लोक 3

एवं ते कथिता विप्र मार्कण्डेयादिकाः कथाः मया विचित्राः पापघ्न्यः किं भूयः श्रोतुम् इच्छसि

evaṃ te kathitā vipra mārkaṇḍeyādikāḥ kathāḥ mayā vicitrāḥ pāpaghnyaḥ kiṃ bhūyaḥ śrotum icchasi

हिन्दी अर्थ

चौदह मन्वन्तरोंका वर्णन देवेन्द्र: । पारावताः सतुषिता देवाः॥ २॥ ऊर्जस्तम्बः

English

Suta said- The hermits and learned Bharadvaja, during ancient period, the learned Suka engaged himself along with the Siddhas in the worship of god Narayana after hearing the several sacred and evil sweeping stories from Sri Krsnadvaipayana Vyasa. O Brahmins, I have thus told you the eccentric stories of Markandeya etc. All those sweeping evils and now I ask you what you want to listen to more from me.

अध्याय १८

श्लोक 4

वस्वादीनां तथा प्रोक्ता मम सृष्टिस् त्वया पुरा अश्विनोर् मरुतां चैव नोक्तोत्पत्तिस् तु तां वद

vasvādīnāṃ tathā proktā mama sṛṣṭis tvayā purā aśvinor marutāṃ caiva noktotpattis tu tāṃ vada

हिन्दी अर्थ

पुत्रा राजानो भवन्ति॥ ३॥ तृतीय उत्तमो नाम मनुः। सुधामानः सत्याः शिवाः प्रतर्दना वंशवर्तिनश्च देवा: । पञ्चैते द्वादशगणाः ॥ ४॥ तेषां सुशान्तिरिन्द्रः। सुराः पराः सत्याः सुधियश्च सप्तविंशतिका गणाः॥ ७॥ तत्र भुशुण्डी नाम देवेन्द्रः । हिरण्यरोमा देवश्रीरूर्थ्वबाहुर्दवबाहुः सुधामा ह पर्जन्यो मुनिरित्येते ससर्षयः॥ ८॥ ज्योतिर्धामा पृथुः

English

<4WKHi TWT JffoTT THT ‘gfeWTT Wl 3tR>cwi4h<Ti M 4lcwidtRi4d <rt <^imi

अध्याय १८

श्लोक 5

मरुतां विस्तरेणोक्ता वैष्णवाख्ये महामते पुराणे शक्तिपुत्रेण पुरोत्पतिश् च वायुना

marutāṃ vistareṇoktā vaiṣṇavākhye mahāmate purāṇe śaktiputreṇa purotpatiś ca vāyunā

हिन्दी अर्थ

काश्योऽग्निर्धनक इत्येते तामसस्य मनोः पुत्रा राजान: ॥९॥ पञ्चमो नाम रैवतो मनुः। देवगणाश्चतुर्दशका गणाः । असुरान्तको नाम देवेनद्रः। ससकाद्या मनोः सुता राजानो वै बभूवुः

English

Bharadvaja said- Suta, you have earlier described the origin of Vasu etc. gods but the origin of Asvinlkumaras and Marutas has been omitted. Hence, kindly tell that very episode in detail.

अध्याय १८

श्लोक 6

अश्विनोर् देवयोश् चैव सृष्टिर् उक्ता सुविस्तरात् संक्षेपात् तव वक्ष्यामि सृष्टिम् एतां शृणुष्व मे

aśvinor devayoś caiva sṛṣṭir uktā suvistarāt saṃkṣepāt tava vakṣyāmi sṛṣṭim etāṃ śṛṇuṣva me

हिन्दी अर्थ

पुरुशतद्युम्नप्रमुखास्तस्य सुता राजान: । सुशान्ता आप्याः प्रसूता भव्याः प्रथिताश्च महानुभावा लेखाद्याः पञ्चैते ह्यष्टका गणास्तत्र देवाः सूतजी बोले--प्रथम 'स्वायम्भुव' मन्वन्तर है, उसका स्वरूप पहले बतलाया जा चुका है। सृष्टिके आदिकालमें “स्वारोचिष' नामक द्वितीय मनु हुए थे। उस स्वारोचिष मन्वन्तरमें “विपश्चित्' नामक देवराज इन्द्र थे। उस समयके

English

■rout fo<uuir<Mi ^wiciKsu u^mdi

अध्याय १८

श्लोक 7

ःदक्षकन्यादितिः ।ःअदितेर् आदित्यः पुत्रः ।ःतस्मै त्वष्टा दुहितरं संज्ञां नाम कन्यां दत्तवान्

ḥdakṣakanyāditiḥ | ḥaditer ādityaḥ putraḥ | ḥtasmai tvaṣṭā duhitaraṃ saṃjñāṃ nāma kanyāṃ dattavān

हिन्दी अर्थ

उस मन्वन्तरमें सपर्षि थे। इसी प्रकार 'स्वारोचिष' मनुके किम्पुरुष आदि पुत्र उन दिनों भूमण्डलके राजा थे। तृतीय मनु “उत्तम” नामसे प्रसिद्ध हुए। उनके समयमें सुधामा, सत्य, शिव, प्रतर्दन और वंशवर्ती (अथवा वशवर्ती)-ये पाँच देवगण थे। इनमेंसे प्रत्येक गणमें बारह-बारह व्यक्ति थे। इन देवताओंके इन्द्रका नाम था--'सुशान्ति '। उन दिनों जो सपर्षि थे, उनकी ' वन्द्य' संज्ञा थी। इस मन्वन्तरमें “परशु' और 'चित्र' आदि

English

OTl ’VlfolU^lT Mtldtforl ^Tf^Timil

अध्याय १८

श्लोक 8

सो ऽपि त्वाष्ट्रीं रूपवतीं मनोज्ञां प्राप्य तया सह रेमे ।सा कतिपयात् कालात् स्वभर्तुर् आदित्यस्य तापम् असहन्ती पितुर् गृहं जगाम

so 'pi tvāṣṭrīṃ rūpavatīṃ manojñāṃ prāpya tayā saha reme | sā katipayāt kālāt svabhartur ādityasya tāpam asahantī pitur gṛhaṃ jagāma

हिन्दी अर्थ

मनृपुत्र राजा थे। चौथे मनुका नाम था--' तामस'। उनके मन्वन्तरमें देवताओंके पर, सत्य और सुधी नामवाले गण थे। इनमेंसे प्रत्येक गणमें सत्ताईस-सत्ताईस देवता थे। इन देवताओंके राजा इन्द्रका नाम था--' भुशुण्डी'। उस समय हिरण्यरोमा, देवश्री, ऊर्ध्वबाहु, देवबाहु, सुधामा, पर्जन्य और मुनि-ये सपर्षि थे। ज्योतिर्धाम, पृथु, काश्य, अग्नि और धनक--ये तामस मनुके पुत्र इस भूमण्डलके राजा थे। पाँचवें मनुका नाम था--'रैवत'। उनके

English

O learned hermit, in the olden days, Sri Parasara the son of Sakti in Vis nupurana had described the origin of Asvinlkumaras in Vayupurana. I will give a brief account of their origin here. Please, listen to the same.

अध्याय १८

श्लोक 9

ताम् अवलोक्य सुतां पितोवाच किं पुत्रि तव भर्ता सविता स्नेहात् त्वां रक्षत्य् उत परुष इति

tām avalokya sutāṃ pitovāca kiṃ putri tava bhartā savitā snehāt tvāṃ rakṣaty uta paruṣa iti

हिन्दी अर्थ

मन्वन्तरमें अमित, निरत, वैकुण्ठ और सुमेधा-ये व्यक्ति थे। इन देवताओंके जो इन्द्र थे, उनका नाम था--' असुरान्तक'। उस समय सप्तक आदि मनृपुत्र भूतलके राजा थे। शान्त, शान्तमय, विद्वान्, तपस्वी, मेधावी और सुतपा-ये सप्तर्षि थे। छठे मनुका नाम 'चाक्षुष' था।

English

TTVI jjffTTt W ^rraiT.l|\9ll

अध्याय १८

श्लोक 10

एवं पितुर् वचनं श्रुत्वा संज्ञा तं प्रत्युवाच ।दग्धाहं भर्तुः प्रचण्डतापाद् इति

evaṃ pitur vacanaṃ śrutvā saṃjñā taṃ pratyuvāca | dagdhāhaṃ bhartuḥ pracaṇḍatāpād iti

हिन्दी अर्थ

उनके समयमें पुरु और शतद्युम्न आदि मनृपुत्र राजा थे। उस समय अत्यन्त शान्त रहनेवाले लेख, आप्य, प्रसूत, भव्य और प्रथित-ये पाँच महानुभाव देवगण थे।.इन पाँचों गणोंमें आठ-आठ व्यक्ति थे। इनके इन्द्रका नाम मनुको 'वैवस्वत' कहते हैं, जो इस समय वर्तमान हैं। इनके इक्ष्वाकु आदि क्षत्रियजातीय पुत्र भूपालःहुए।

English

forfa tstufr tdugdT info 3fiw tmr w tri

अध्याय १८

श्लोक 11

एवं श्रुत्वा ताम् आह पिता गच्छ पुत्रि भर्तुर् गृहम् इति

evaṃ śrutvā tām āha pitā gaccha putri bhartur gṛham iti

हिन्दी अर्थ

चौदह मन्वन्तरोंका वर्णन आदित्यविश्ववसुरुद्राद्या देवाः पुरंदरोत्र देवेन्द्र: ॥ १५॥ वसिष्ठः कश्यपोउत्रिज॑मदग्मिगौतम- विश्वामित्रभरद्वाजा: सप्तर्षयो भवन्ति

English

TIT chfdM<4l^ ddrdld, ftg#iFTroil<JII

अध्याय १८

श्लोक 12

युवतीस्त्रीणां भर्तुः शुश्रूषणम् एव धर्मः श्रेयान् ।अहम् अपि कतिपयदिवसाद् आगत्यादित्यस्योष्णतां जामातुर् उद्धरिष्यामि

yuvatīstrīṇāṃ bhartuḥ śuśrūṣaṇam eva dharmaḥ śreyān | aham api katipayadivasād āgatyādityasyoṣṇatāṃ jāmātur uddhariṣyāmi

हिन्दी अर्थ

देवगणास्तेषां बलिरिन्द्रो भविता ॥ १८ ॥ दीप्तिमान् भवितारः । विराजोर्वरीयनिर्मोकाद्याः सावर्णस्य मनोः

English

TRit fofow f% rifrucr Wr TrforT

अध्याय १८

श्लोक 13

इत्युक्ता सा च पुनर् भर्तुर् गृहं प्राप्य कतिपयदिवसान् मनुं यमीं यमं चापत्यत्रयम् आदित्यात् प्रासूत ।पुनस् तदुष्णताम् असहन्ती छायां भर्तुर् अपभोगाय स्वप्रज्ञाबलेनोत्पाद्य तत्र संस्थाप्य गत्वोत्तरकुरून् अधिष्ठायाश्वी भूत्वा विचचार

ityuktā sā ca punar bhartur gṛhaṃ prāpya katipayadivasān manuṃ yamīṃ yamaṃ cāpatyatrayam ādityāt prāsūta | punas taduṣṇatām asahantī chāyāṃ bhartur apabhogāya svaprajñābalenotpādya tatra saṃsthāpya gatvottarakurūn adhiṣṭhāyāśvī bhūtvā vicacāra

हिन्दी अर्थ

सावर्णिर्मनुर्भविता। धृतिः कीतिंदीसिः केतुः पञ्चहस्तो निरामयः पुथुश्रवाद्या दक्षसावर्णा राजानोऽस्य मनोः पुत्राः ॥ २०॥ मरीचिगर्भाः सुधर्माणो हविष्मन्तस्तत्र देवाः। तेषां शान्तिरिन्द्रः। हविष्मान् सुकृतिः सत्यस्तपोमूर्तिर्नाभागः प्रतिमोकः सप्तकेतुरित्येते

English

TJcT fajcfot Sp 3 T WT IT Wcfrai cpmt Tqf:

अध्याय १८

श्लोक 14

आदित्यो ऽपि संज्ञेयम् इति मत्वा तस्यां जायां पुनर् अपत्यत्रयम् उत्पादयाम्_अस

ādityo 'pi saṃjñeyam iti matvā tasyāṃ jāyāṃ punar apatyatrayam utpādayām_asa

हिन्दी अर्थ

ब्रह्मसावर्णिपुत्रा राजानो भविष्यन्ति ॥ २४ ॥ एकादशे मन्वन्तरे धर्मसावर्णिको मनुः॥ २५ ॥ सिंहसवनादयो देवगणाः। तेषां दिवस्पतिरिन्द्रः इत्येते सप्तर्षयः । चित्रसेनविचित्राद्या धर्मसावर्णिपुत्रा

English

SJTtTT TTTW foTT W Tjfr ijctdltdiufl srf; ^JWl^cT «r4: &TRI 3TWRfr ^fdMifforyKIMrdlfdoMWVldi

अध्याय १८

श्लोक 15

मनुं शनैश्चरं तपतीं च ।स्वेष्व् अपत्येषु पक्षपातेन वर्ततीं छायां दृष्ट्वा यमः स्वपितरम् आह नेयम् अस्मन्मातेति

manuṃ śanaiścaraṃ tapatīṃ ca | sveṣv apatyeṣu pakṣapātena vartatīṃ chāyāṃ dṛṣṭvā yamaḥ svapitaram āha neyam asmanmāteti

हिन्दी अर्थ

सुमनसः सुकर्माणः सुतपाश्च देवाः ॥ २९ ॥ तपस्वी सप्र्षयः॥ ३०॥ देववान् देवश्रेषठाद्यास्तस्य मनोः मनुः। स्रग्वी बाणः सुधां प्रभृतयो देवगणाः

English

One daughter of Prajapati Daksa is renowned by the name of Aditi. She had given birth to Aditya, the son. Prajapati Tvasta married his daughter, namely Samjna to Aditya. Aditya too started living peacefully with the beautiful and .well matching daughter of Tvasta. Samjna could not bear the temperament (tapa) of her husband and returned to her fathers home after some time. Having seen the daughter returned from the in-laws home, her father said- "Dear daughter, tell me whether your husband sun provided you maintenance with affection or did harsh treatment." Samjna replied - "Dear father, I am severely burnt of the excessive temperature of my husband." Her father suggested her to go again to her husband as to serve her husband is the only duty (dharma) of the wife. I too will reduce the temperature of son-in-law after some days as I am planing to visit there also.

अध्याय १८

श्लोक 16

पितापि तच् छ्रुत्वा भार्यां प्राह ।सर्वेष्व् अपत्येषु समम् एव वर्तताम् इति

pitāpi tac chrutvā bhāryāṃ prāha | sarveṣv apatyeṣu samam eva vartatām iti

हिन्दी अर्थ

इस मन्वन्तरमें आदित्य, विश्ववसु और रुद्र आदि देवगण हैं और 'पुरंदर' इनके इन्द्र हैं। वसिष्ठ, कश्यप, अत्रि, जमदग्नि, गौतम, विश्वामित्र और भरद्वाज--ये इस मन्वन्तरके सप्तर्षि हैं अब भविष्य मन्वन्तरोंका वर्णन किया जाता है-- आदित्यसे संज्ञाके गर्भसे उत्पन्न हुए जो 'मनु' हँ, उनको चर्चा पहले हो चुकी है और छायाके गर्भसे उत्पन्न दूसरे “मनु' हैं। इनमें प्रथम उत्पन्न हुए जो 'सावर्ण' मनु हैं,

English

fiWT TTT ^ TTTO ebfdMdRcJRI^H

अध्याय १८

श्लोक 17

पुनर् अपि स्वेष्व् अपत्येषु स्नेहात् प्रवर्ततीं छायां दृष्ट्वा यमो यमी च तां बहुविधम् अपीत्थम् उवाच ।आदित्यसंनिधानात् तूष्णीं बभूवतः

punar api sveṣv apatyeṣu snehāt pravartatīṃ chāyāṃ dṛṣṭvā yamo yamī ca tāṃ bahuvidham apīttham uvāca | ādityasaṃnidhānāt tūṣṇīṃ babhūvataḥ

हिन्दी अर्थ

उनके ही 'सावर्णिक' नामक आठवें मन्वन्तरका वर्णन आदि देवगण होंगे और "बलि' उनके इन्द्र होंगे। दीसतिमान्,

English

W HPT r||Mr44ilhlf<r4lcill^dl MttfHI Sfo 'hdWUHIBI WHdlcl^HWa TPT

अध्याय १८

श्लोक 18

ततश् छाया तयोः शापं दत्तवती ।यम त्वं प्रेतराजो भव यमि त्वं यमुना नाम नदी भवेत्

tataś chāyā tayoḥ śāpaṃ dattavatī | yama tvaṃ pretarājo bhava yami tvaṃ yamunā nāma nadī bhavet

हिन्दी अर्थ

सावर्ण मनुके पुत्र राजा होंगे। नवें भावी मनु “दक्षसावर्णि” हैं। धृति, कीर्ति, दीसत, केतु, पञ्चहस्त, निरामय तथा पृथुश्रवा आदि दक्षसावर्णि मनुके पुत्र उस समय राजा होंगे । उस मन्वन्तरमें मरीचिगर्भ, सुधर्मा और हविष्मान् ये देवता होंगे और उनके इन्द्र 'अद्भुत' नामसे प्रसिद्ध

English

Brahma himself came there and endowed them with right to gain a share in the offering (yajna) and the cadre of gods. He concomitantly declared them the chief Doctors (Physician) of gods. Brahma then left for his abode and god Sun took his original form. Tvasta also abandoned her mare form and came into her original form. God Sun then took Samjna, the daughters of Prajapati Tvasta and his wife to his abode. Subsequently, Visvakarma came to Sun and started praying to him with a number of names. He then with the permission of god Sun, reduced the excessive heat of his body by fewer

अध्याय १८

श्लोक 19

ततः क्रोधाद् आदित्यो ऽपि छायापुत्रयोः शापं दत्तवान् हे पुत्र शनैश्चर त्वं ग्रहो भव क्रूरदृष्टिर् मन्दगामी च पापग्रहस् त्वं च

tataḥ krodhād ādityo 'pi chāyāputrayoḥ śāpaṃ dattavān he putra śanaiścara tvaṃ graho bhava krūradṛṣṭir mandagāmī ca pāpagrahas tvaṃ ca

हिन्दी अर्थ

(और सत्य)--ये सपर्षि होंगे। दसवें मनु 'ब्रह्मसावर्णि' होंगे। उस समय विरुद्ध आदि देवता और उनके ' शान्ति' नामक इन्द्र होंगे। हविष्मान्, सुकृति, सत्य, तपोमूर्तिं, नाभाग, प्रतिमोक और सप्तकेतु-ये सप्तर्षि होंगे। सुक्षत्र, उत्तम, भूरिषेण आदि 'ब्रह्मसावर्णि' के पुत्र राजा होंगे। ग्यारहवें मन्वन्तरमें ' धर्मसावर्णि’ नामक मनु होंगे। उस समय सिंह, सवन आदि देवगण और उनके “दिवस्पति' नामक इन्द्र होंगे। निर्मोह, तत्त्वदर्शी, निकम्प, निरुत्साह,

English

gtrqT trfetsIT ttiw) ■riTgFSf TTgrollR'kll

अध्याय १८

श्लोक 20

पुत्रि तपती नाम नदी भवेति अथादित्यो ध्यानम् आस्थाय संज्ञा क्व स्थितेति विचारयाम्_अस

putri tapatī nāma nadī bhaveti athādityo dhyānam āsthāya saṃjñā kva sthiteti vicārayām_asa

हिन्दी अर्थ

धृतिमान् और रुच्य--ये सप्तर्षि होंगे। चित्रसेन और विचित्र आदि धर्मसावर्णि मनुके पुत्र राजा होंगे। बारहवें मनु रुद्रसावर्णि' होंगे। उस मन्वन्तरमें “कृतधामा' नामक इन्द्र और हरित, रोहित, सुमना, सुकर्मा तथा सुतपा नामक देवगण होंगे। तपस्वी, चारुतपा, तपोमूर्ति, तपोरति, तपोधृति, ज्योति और तप--ये सप्तर्षि होंगे । रुद्रसावर्णिके पुत्र देववान् और देवश्रे्ठ आदि भूमण्डलके राजा होंगे । तेरहवें मनुका नाम “रुचि' होगा! उस समय स्रग्वी, बाण और सुधर्मा

English

3twv<VTtss!mT:i^<tii

अध्याय १८

श्लोक 21

स दृष्टवान् उत्तरकुरुषु ध्यानचक्षुषाश्वीभूय विचरन्ती ।स्वयं चाश्वरूपेण तत्र गत्वा तया सह संपर्कं कृतवान्

sa dṛṣṭavān uttarakuruṣu dhyānacakṣuṣāśvībhūya vicarantī | svayaṃ cāśvarūpeṇa tatra gatvā tayā saha saṃparkaṃ kṛtavān

हिन्दी अर्थ

नहुषो भव्य इति सप्तर्षयः । सुधर्मा देवानीकादयस्तस्य पवित्रः कनिष्ठाभा देवगणाः

English

O learned Bharadvaja and other Brahmins, I have now completely told the sacred, pious and evil sweeping story of both Asvinlkumaras to you all. Both sons of god sun are the physicians of gods. They always illuminate with their divine forms. The man listening to the story of their birth, receives a beautiful complexion on this earth and enjoys all pleasure in heaven after

अध्याय १८

श्लोक 22

तस्याम् एवादित्याद् अश्विनाव् उत्पन्नौ तयोर् अतिशयवपुषोः साक्षात् प्रजापतिर् आगत्य देवत्वं यज्ञभागत्वं मुख्यं च देवानां भिषजत्वं दत्त्वा जगाम ।आदित्यश् चाश्वरूपं विहाय स्वभार्यां संज्ञां त्वाष्ट्रीं स्वरूपधारिणीं नीत्वा स्वरूपम् आस्थाय दिवं जगाम

tasyām evādityād aśvināv utpannau tayor atiśayavapuṣoḥ sākṣāt prajāpatir āgatya devatvaṃ yajñabhāgatvaṃ mukhyaṃ ca devānāṃ bhiṣajatvaṃ dattvā jagāma | ādityaś cāśvarūpaṃ vihāya svabhāryāṃ saṃjñāṃ tvāṣṭrīṃ svarūpadhāriṇīṃ nītvā svarūpam āsthāya divaṃ jagāma

हिन्दी अर्थ

अग्निबाहुशुचिशुक्रमाधवशिवाभीमजितश्चासा इत्येते सपर्षयः। उरुगम्भीरब्रह्माद्यास्तस्य मनोः सुता राजानः॥ ३५॥ एवं ते चतुर्दश मन्वन्तराणि 'कथितानि। राजानश्च यैरियं वसुधा पाल्यते मनुः सपर्षयो देवा भूपालाश्च मनोः सुताः।

English

Thus, the eighteenth chapter on 'origin of

अध्याय १८

श्लोक 23

विश्वकर्मा चागत्य आदित्यं नामभिः स्तुत्वा तदतिशयोष्णतांशताम् अपशातयाम्_अस

viśvakarmā cāgatya ādityaṃ nāmabhiḥ stutvā tadatiśayoṣṇatāṃśatām apaśātayām_asa

हिन्दी अर्थ

मन्वन्तरे भवन्त्येते शक्राश्चैवाधिकारिणः सहस्त्रयुगपर्यन्तः कालो गच्छति वासरः

English

Sri Nrsimha Purana approaches the end.

अध्याय १८

श्लोक 24

एवं वः कथिता विप्रा अश्विनौत्पत्तिर् उत्तमा पुण्या पवित्रा पापघ्नी भरद्वाज महामते

evaṃ vaḥ kathitā viprā aśvinautpattir uttamā puṇyā pavitrā pāpaghnī bharadvāja mahāmate

हिन्दी अर्थ

ब्रह्मरूपधर: शेते सर्वात्मा नृहरिः स्वयम् त्रैलोक्यमखिलं ग्रस्ता भगवानादिकृद्ठिभुः। स्वमायामास्थितो विप्र सर्वरूपी जनार्दन

English

Sri Nrsimha Purana approaches the end.

अध्याय १८

श्लोक 25

आदित्यपुत्रौ भिषजौ सुराणां दिव्येन रूपेण विराजमानौ श्रुत्वा तयोर् जन्म नरः पृथिव्यां भवेत् सुरूपो दिवि मोदते च

ādityaputrau bhiṣajau surāṇāṃ divyena rūpeṇa virājamānau śrutvā tayor janma naraḥ pṛthivyāṃ bhavet surūpo divi modate ca

हिन्दी अर्थ

अथ प्रबुद्धो भगवान् यथा पूर्व तथा पुनः। युगव्यवस्थां कुरुते सृष्टिं च पुरुषोत्तमः नामक देवगण तथा उनके ' क्रषभ' नामक इन्द्र होंगे।

English

Sri Nrsimha Purana approaches the end.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_narasiMhapurANa.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता · Identifier:

Narasimha Purana — Chapter 18

नृसिंहपुराण

संस्कृत संस्करण · Sanskrit Edition:

Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

प्रकाशक अथवा पुरालेखागार · Archive:

Open Sanskrit text archives (see the source link)

डिजिटल पुरालेख देखें
गणना पद्धति टिप्पणी · Numbering System:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.